قَدِش، اورحَص، کَرپَس، يَحَص، مَگيد، رُوحصا، مُصي مَصا، مارُور، کُورِخ، شولحان عُورِخ، صافون، بارِخ، هَلِل، نيرصا.
1) قَدِش (קַדֵּשׁ)- براخاي يايين (اولين پياله):
به طور کلي در اين شب، هر نفر از حضار بالغ (خانم ها و آقايان)، موظف هستند که 4 پياله کامل يايين را در مواقع معين، به حالت نشسته و با تکيه دادن بر آرنج چپ (به نشانه آزاد بودن) بنوشند. هر پياله لازم است که حداقل محتوي 86 گرم يايين باشد؛ که پس از پر نمودن هر پياله، آن را با سه قطره آب نيز ممزوج مي سازند. چنانچه افرادي قادر به صرف اين مقدار يايين نباشند، موظفند با انواع ملايم تر يايين مثل آب انگور (که به طور شخصي تهيه شده باشد)، اين ميصوا را انجام دهند. در براخاي قيدوش که بر اولين پياله گفته مي شود، هر يک از حضار، پياله خود را (به طور ايستاده) به دست مي گيرد، و بزرگ خانواده، يا کسي که قادر به قرائت صحيح براخاست، به نيابت از همه براخا مي گويد. ديگران، کاملاً به او توجه کرده و نيت مي کنند که اين براخا، براي آنها نيز محسوب شود؛ و تنها آمن هاي آخر براخاها را جواب مي دهند.سپس مي نشينند و با تکيه بر آرنج چپ، يايين را يکباره مي نوشند. اگر گوينده براخا، قادر به اداي صحيح کلمات نباشد، هر يک از حاضرين، مي توانند براخا را آهسته با او تکرار نمايند. طبق رسم ما سفارادي ها، تنها بر پياله اول و سوم، براخاي «بُورِه پِري هَگِفِن» گفته مي شود. لذا بايد به اين نکته توجه شود که برخي کتب هگادا شل پسح طبق رسم اشکنازي تدوين شده اند، و بر پياله هاي دوم و چهارم نبايد اين براخا را گفت. در هر سری پیاله یایین را از بیرون و درون شست و شو میدهیم، در زمان گفتن قیدوش نیت داشته باشد که در حال اجرای فرمان تورا مبنی بر اعلام قداست یوم طوو میباشد.
2) اورحَص (וּרְחַץ)- نطيلا (شستن دستها به طريقه شرعي) قبل از خوردن کرفس:
طبق دستورهاي ديني، چنانچه فردي بخواهد از ماده خوراکي که مرطوب است (مانند ميوه اي که شسته شده و هنوز خشک نشده است) استفاده نمايد، و يا آن را با مايعات مشخصی آغشته کند، لازم است که نطيلا بگيرد. در اين مرحله، چون کرفس را در سرکه کاشر يا آب نمک وارد مي کنيم، لازم است که دست هاي خود را طاهر نماييم. نحوه نطيلا، مانند نطيلاي قبل از نان مي باشد، به اين صورت که با يک ظرف، آب را سه بار بر دست راست، و سپس سه بار بر دست چپ مي ريزيم. اين نطيلا (قبل از خوردن کرفس)، براخا ندارد.
3) کَرپَس (כַּרְפַּס)- خوردن کرفس:
مقداري (کمتر از سي گرم) کرفس را داخل سرکه کاشر يا آب نمک يا آب ليمو (ممزوج با آب) زده و بعد از گفتن براخاي «هااَداما»، آن را (بدون تکيه دادن) مي خوريم. لازم است که کرفس و کاهو را (که بعداً استفاده مي شود)، کاملاً از هر گونه آلودگي احتمالي به حشرات و کرم ها، پاک نماييم. بهتر است در زمان گفتن براخای هااَداما بر کرفس نیت داشته باشد که براخای کاهو را نیز با این براخا معاف کند.
4) يَحَص (יַחַץ)- تکه کردن مصاي وسطي:
از سه مصايي که در مقابل ما قرار دارد، مصاي وسطي را به طور نامساوي به دو تکه تقسيم مي نماييم. تکه کوچکتر را به جاي خود بازگردانده، و تکه بزرگتر را به عنوان «اَفيقومِن» (که به عنوان آخرين خوراکي اين شب، ميل مي شود) در مکان ديگري قرار مي دهيم.
5) مَگيد (מַגִּיד)- خواندن هگادا شل پسح و تعريف کامل ماجراها و وقايع خروج از مصر:
سيني حاوي مصاها و يا ديگر مواد را طبق رسم هر خانواده در دست گرفته، و متن هاي «ها لَحما» را مي خوانند. سپس پياله هاي دوم را پر از يايين، و با آب ممزوج مي کنند. در اين قسمت، متن هگادا را به طور کامل مي خوانند. بهتر است متن «مَه نيشتَنّا» (و يا حداقل معني آن را) کوچکترين فرد خانواده که قادر به خواندن است، قرائت نمايد. چنانچه متن عبري هگادا براي تمام، يا حتي يک نفر از حضار، قابل فهم نباشد، بهتر است که ترجمه فارسي آن را نيز بيان کنيم. تعريف کامل خروج از مصر، يک ميصواي بسيار مهم است؛ و نه تنها نمي توان به بهانه هاي مختلف کلمه اي را از متن اصلي هگادا حذف نمود، بلکه لازم است علاوه بر متن معمول هگادا، آنچه که درباره خروج از مصر و حواشي آن، تا به حال از بزرگان دين شنيده ايم، به طور مفصل براي ديگران بازگو نماييم. طبق گفته قسمتي از هگادا، اگر تمام حاضرين نيز از علما و بزرگان مذهبي بوده، و به طور کامل نيز از جزئيات واقعه خروج از مصر اطلاع داشته باشند، و حتي اگر تمامي متن هگادا را نيز از حفظ باشند، همچنان طبق دستور تورا، موظفند که در تعريف خروج از مصر، از هيچ نکتهاي دريغ ننمايند. در اين شب هاي مقدس، لازم است که توجه خاصي به کودکان داشته باشيم، و آنها را به بحث درباره معجزات هشم دعوت نماييم. و حتي اگر آنها خود، قادر به پرسش نيستند، وظيفه والدين است که ماجرا را به زباني مناسب، براي آنان شرح دهند. پس از قسمت «دَيِنو» و پايان دادن براخاي «گائَل ييسرائِل»، هر فردي پياله خود را به حالت نشسته، و با تکيه بر آرنج چپ (بدون گفتن براخاي يايين) مي نوشد.
6) رُوحصا (רָחְצָה)- نطيلاي قبل از خوردن مصا:
طبق معمول در اين شب نيز، قبل از خوردن مصا لازم است که کليه افراد (خانم ها و آقايان و کودکاني که به سن تربيت رسيده اند)، دست هاي خود را پس از نظافت، طاهر سازند. نحوه نطيلا، توسط ظرف بوده، و سه بار متوالي آب را بر دست راست و سپس بر دست چپ مي ريزيم. سپس دست ها را تا روبروي صورت بالا برده، براخاي «عَل نِطيلَت يادَييم» گفته، و سپس دستها را خشک مي کنند، و تا خوردن مصا، از هر گونه صحبت خودداري مي کنند. اين شب مقدس، موقعيت مناسبي است تا ميهماناني که با قانون نطيلا آشنايي ندارند، اين وظيفه ديني را نيز فراگرفته، و همواره آن را انجام دهند.
7) مُوصي (מוֹצִיא)- گرفتن براخاي همُوصي:
پس از آنکه همه حاضرين نطيلا گرفتند، بزرگ خانواده، 3مصا را در دست گرفته ( 2مصای سالم و مصای وسطی که نصفه است) و ابتدا براخاي «هَمُوصي لِحِم، مين هاآرِص» را مي گويد، و بلافاصله:
8) مصا (מַצָה)- گفتن براخاي مصا:
مصای کامل زیری را کنار گذاشته و بر روی مصای کامل رویی و مصای نیمه ،براخاي «عَل اَخيلَت مَصا» را مي گويد، و مصاها را تکه کرده در نمک مي زند، و به حاضرين به گونه اي مي دهد که به هر نفر، حداقل سي گرم مصا برسد. چنانچه سه مصايي که بر آنها براخا گفته شد، کفايت سي گرم براي هر نفر را ننمايد، مصاهاي ديگري را نيز، به اين مقدار اضافه مي کنند. مصاها را در حالت نشسته، و با تکيه دادن بر آرنج چپ و بدون اضافه کردن هيچ گونه خوراکي ديگري مي خورند. توجه نماييد که:
در ايام پسح ، به غير از دو شب اول سِدِر، بر مصا فقط براخاي «هموصي» گفته مي شود.
در حین خوردن مصا نیت داشته باشد که در حالاجرای فرمان امر تورا مبنی بر خوردن مصا در شب پسح است.
9) مارُور (מָרוֹר)- خوردن سبزي تلخ (کاهو):
هر نفر حداقل سي گرم کاهو را گرفته، و در حَلِق (حَرُوسِت) فرو میبرد، و پس از گفتن براخاي «عَل اَخيلَت مارُور»، آن را ميل مي کند. از آنجايي که يک بار بر همين سفره، بر کرفس براخاي هااداما گفته شد، ديگر بر کاهو اين براخا را نمي گويند. همان طور که قبلا گفته شده باید در شستن و بدیقا کردن کاهو بسیار دقت کرد.
10) کُورِخ (כּוֹרֵךְ)- خوردن لقمه حاوي مصا و کاهو و حَلِق:
هر نفر حداقل سي گرم مصا را با سي گرم کاهو گرفته، و با حلق آغشته میکند. سپس جمله مندرج در هگادا، که اعلام مي دارد «اين عمل به ياد هيلل انجام مي شود» را گفته، و به حالت نشسته، و با تکيه بر آرنج چپ، آن را مي خورد.
11) شولحان عُورِخ (שׁוּלְחָן עוֹרֵךְ)- صرف غذا:
غذا را با متانت و شادي ميل مي کنند. لازم است که از هر گونه صحبتي که در شان اين شب مقدس نباشد، اجتناب نمايند، به ويژه از سخن چيني و بدگويي و لاشون هارع؛ که آلوده شدن به اين گناه، مي تواند تمام ميصواهاي انجام شده در اين شب عزيز را باطل سازد. خوردن بازو يا بال کباب شده (که بر سيني قرار داده شده)، در اين شب ممنوع است، و در روزهاي بعد، هر خانواده اي طبق رسم خود عمل مي نمايد.
12) صافون (צָפוּן)- خوردن افيقومن:
در زمان آبادي بِت هميقداش، بنه ييسرائل موظف بودند که گوشت قرباني پسح را در اين شب به عنوان آخرين خوراکي و پس از سير شدن، ميل نمايند. امروزه که انجام آن مراسم، امکان پذير نيست، خوردن افيقومن (تکه مصايي که کنار گذاشته شده است) به يادبود ميصواي خوردن گوشت قرباني پسح صورت مي گيرد. لذا لازم است که هر خوراکي، دسر يا نوشيدني را در اين شب، قبل از خوردن افيقومن، صرف نمود، تا افيقومن به عنوان آخرين خوراکي ميل گردد. پس از خوردن افيقومن، خوردن هر نوع خوراکي (به غير از آب و دو پياله يايين ادامه مراسم) ممنوع است. مقدار افيقومن براي هر نفر، حداقل سي گرم مي باشد، و چنانچه مصاي کنارگذاشته شده، کفايت اين مقدار را براي تمام حضار ننمايد، لازم است که مصاهاي ديگري براي افراد تقسيم شوند، تا همگي بتوانند اين ميصوا را به طور صحيح انجام دهند. خوردن افيقومن نيز به حالت نشسته و با تکيه دادن بر آرنج چپ صورت مي گيرد.
13) بارِخ (בָּרֵךְ)- گفتن بيرکت همازون (دعاي آخر غذا):
مانند ساير اوقات، پس از صرف غذا و افيقومن، انگشتان را شسته، و تمام حضار، متن بيرکت همازون را قرائت مي نمايند. دقت شود که حتماً در متن بيرکت همازون، قسمت مربوط به موعد پسح (''יַעֲלֶה וְיָבוֹא'') ذکر شود. چنانچه خواندن יַעֲלֶה וְיָבוֹא را فراموش کرد بعد از شروع براخای چهارم بیرکت همازون یادش آمد که نخوانده است لازماست به ابتدای بیرکت همازون برگردد. ابتدا پياله هاي سوم يايين، پر و با آب ممزوج مي شوند، و پس از خواندن بيرکت همازون، براخاي «بوره پري هگفن» گفته مي شود، و يايين را به حالت نشسته و با تکيه دادن بر آرنج چپ مي نوشند.
14) هَلِل (הַלֵּל)- خواندن متن هلل (مدح حد.اوند):
پياله چهارم را پر، و با آب ممزوج مي نمايند، به خواندن متن هلل مشغول مي شوند. شايسته است که همه حضار در خواندن هلل شرکت کنند، و قسمت هايي را پس از خواننده، با يکديگر پاسخ دهند. پس از آن، پياله چهارم را نيز به حالت نشسته و با تکيه دادن بر آرنج چپ (بدون گفتن براخاي بوره پري هگفن) مي نوشند. لازم است که پس از نوشيدن حداقل 86 گرم يايين، براخاي آخر مربوط به نوشيدن يايين، «مِعِن شالُوش» گفته شود.
15) نيرصا (נִרְצָה)- رضايت حد.اوند از انجام صحيح ميصواها:
با رعايت دقيق ميصواها و مراسم مربوط به شب سدر و ايام پسح، حد.اوند نيز فيض، برکت، و نجات خود را بر تمامي بندگان مخلص خود، جاري خواهد نمود، آمن.
برگرفته از تحریریه آتیش با تغییرات